Zoekwoordenanalyse uitvoeren: zo doe je het zelf voor je MKB-website

Je concurrent staat op pagina 1 voor een zoekterm waar je zelf nooit aan had gedacht. En hij krijgt elke maand klanten binnen die net zo goed van jou hadden kunnen zijn. Dit is waarom een goede zoekwoorden analyse zoveel meer oplevert dan “wat woorden in een tool typen”. In dit artikel laat ik je zien hoe je het zelf doet, stap voor stap, met de gratis tools die elke MKB’er kan gebruiken om zelf te starten.

Waarom een zoekwoordenanalyse het verschil maakt voor MKB

De meeste MKB-ondernemers denken bij SEO aan “even wat zoekwoorden in Google typen en kijken wat eruit komt”. Dat werkt niet. Je krijgt dan keywords waarop je nooit gaat ranken of waarop je wel rankt, maar waar geen klant achter zit. Een zoekwoordenonderzoek is het verschil tussen gevonden worden door mensen die willen kopen, en verdwalen tussen de concurrentie. Ik zie bij klanten dat de goede keywords vaak hun halve SEO-strategie bepalen, voordat er ook maar een regel tekst is geschreven.

Voor dit artikel hou ik een voorbeeld door het hele verhaal vast: een hovenier in Twente. Kleine ondernemer, een busje, werkt in een straal van 30 kilometer. Geen budget voor een duur SEO-bureau, wel de wens om volgend seizoen niet meer alleen afhankelijk te zijn van mond-tot-mondreclame. Je zult zien dat de stappen die ik hieronder uitleg voor hem bijna net zo werken als voor een dakdekker, een fysiotherapeut of een webshop. De logica is overal hetzelfde.

Een belangrijke waarschuwing vooraf: jouw woordenschat is je valkuil. Onze hovenier denkt in “tuinonderhoud” en “beplantingsplan”. Zijn klant typt “tuin laten opknappen”, “hoveniersbedrijf in de buurt” of gewoon “bestrating tuin”. Jij kent je vak te goed om nog in klanttaal te denken. Dat is precies waarom je deze hele analyse niet mag overslaan en niet vanuit je onderbuik moet doen.

Deze aanpak past binnen de bredere complete SEO-gids voor MKB, waarin ik uitleg hoe zoekwoordenonderzoek past in een volledige SEO-strategie. Voor nu focus ik op alleen de analyse, zodat je er vandaag nog mee aan de slag kunt.

Zoekintentie: het belangrijkste dat je over keywords moet weten

Voordat ik je door het stappenplan loop, moet je een ding begrijpen. Anders doe je vier uur werk en heb je alsnog de verkeerde keywords. Het gaat om zoekintentie: wat wil iemand bereiken als hij een bepaalde term intypt?

Marketeers onderscheiden grofweg vier soorten zoekintentie. Voor je analyse is het handig om er per keyword een van te kunnen plakken:

Commercial en transactional zijn goud voor MKB. Informational kan waardevol zijn voor blogartikelen die autoriteit opbouwen, maar ik zou er nooit mijn belangrijkste dienstenpagina op inzetten. Houd dit in je achterhoofd bij elke stap hieronder.

Het stappenplan: zoekwoordenanalyse in 7 stappen

Dit is de aanpak die ik hanteer als ik aan een nieuw project begin. Werkbaar met gratis tools, en in een dag te doen als je gefocust werkt.

Stap 1: Schrijf je diensten en producten op in klanttaal

Begin offline. Pak een leeg document of een stapeltje post-its en schrijf op wat je doet. Niet zoals jij het op je factuur zet, maar zoals een klant het zou zeggen. Onze hovenier schrijft niet “onderhoudscontract groenvoorziening”, hij schrijft “tuin bijhouden”, “hovenier die elke maand komt”, “gras maaien abonnement”.

Vraag gerust vrienden, familie of bestaande klanten. Hoe zouden zij jouw diensten omschrijven? Bel de laatste drie klanten en vraag: welk woord heb je ingetypt toen je mij zocht? Je wordt vaak verrast. Een klant zegt “tuinman” terwijl jij jezelf “hovenier” noemt, en dat zijn twee verschillende zoekvolumes in Google.

Aan het eind van deze stap heb je: een lijst van 20 tot 40 ruwe termen in klanttaal, verdeeld over je belangrijkste diensten of productgroepen.

Stap 2: Gebruik Google’s autocomplete en “mensen zoeken ook”

Nu ga je Google zelf aan het werk zetten. Open een incognitovenster (belangrijk, anders kleuren je eigen zoekgeschiedenis de resultaten) en typ een van je termen in. Kijk naar de suggesties die Google automatisch aanvult. Dat is letterlijk wat andere mensen zoeken.

Scroll daarna naar de onderkant van de resultatenpagina. Daar staat het blokje “Mensen zoeken ook naar” of “Verwante zoekopdrachten”. Ook goud. Schrijf elke suggestie op die logisch kan zijn voor jouw bedrijf. Ga hetzelfde doen met letters erachter: typ “hovenier a”, “hovenier b”, “hovenier enschede”. Je ziet steeds nieuwe suggesties.

Doe hetzelfde in Bing. Klinkt gek, maar Bing gebruikt andere algoritmes en soms vind je daar woorden die je bij Google mist. Bovendien gebruikt ChatGPT’s web-search de Bing-index, dus wat je daar ziet geeft een hint over waar LLM-zichtbaarheid zit.

Aan het eind van deze stap heb je: je lijst uit stap 1 uitgebreid naar 60 tot 100 termen.

Stap 3: Check zoekvolume in Google Keyword Planner of Ubersuggest

Nu wordt het concreet. Je gaat zoekvolume checken: hoe vaak wordt een term werkelijk gezocht? Zonder deze stap ga je pagina’s bouwen voor termen die niemand intypt. Voor deze stap is Google Keyword Planner (de google zoekwoordplanner) het meest gebruikte vertrekpunt. Gratis, maar je hebt wel een Google Ads-account nodig om ‘m te openen. Geen reclame draaien is prima, alleen aanmelden is genoeg.

Plak je lijst erin, kies locatie Nederland en taal Nederlands, en kijk wat eruit komt. Je ziet per keyword een zoekvolume-range (zonder betaalde campagne zie je geen exacte getallen, maar ranges als “100-1K” zijn voldoende om keuzes te maken). Let ook op de CPC-kolom: hoge CPC betekent vaak dat adverteerders er geld voor neerleggen, en dat is indirect bewijs voor commerciele waarde.

Heb je geen zin in Google Ads? Dan is Ubersuggest een goed alternatief. Drie gratis zoekopdrachten per dag, daarna moet je wachten of betalen. Voor een eerste analyse meer dan genoeg. Let op: de zoekvolumes van Ubersuggest wijken soms af van Google’s eigen cijfers, vooral in Nederland. Ubersuggest werkt vooral goed om snel nieuwe keyword-ideeen te ontdekken, waarna je de volumes in Keyword Planner kunt verifieren.

Aan het eind van deze stap heb je: een spreadsheet met per keyword het geschatte maandvolume en CPC.

Stap 4: Beoordeel de zoekintentie per keyword

Nu komt de belangrijkste stap. Ga je hele lijst langs en geef elk keyword een label: info, navigatie, vergelijking of koop. Doe dit door het keyword zelf in te typen en te kijken wat er bovenaan staat. Als Google alleen blogs en Wikipedia toont, weet je: informational. Zie je vooral bedrijfswebsites en advertenties? Commercial of transactional.

Voor MKB zijn longtail zoekwoorden vaak de gouden vondst in deze stap. Dat zijn langere, specifiekere termen zoals “hoveniersbedrijf klein tuintje Enschede”. Minder zoekvolume, veel hogere intentie, en meestal eenvoudiger om op te ranken. Je concurreert niet met de grote landelijke partijen.

Bepaal nu per keyword: is dit iemand die op dit moment zou kunnen bellen? Dan krijgt het keyword een vinkje. Is het iemand die nog jaren van een aankoop afzit? Dan parkeer je het voor een blog of negeer je het. Dit is waar de meeste ondernemers fouten maken: ze jagen het hoogste volume zonder te kijken of er koopintentie achter zit.

Aan het eind van deze stap heb je: per keyword een intentie-label en een “kopers”-vink voor de termen met serieuze conversiepotentie.

Stap 5: Gebruik Google Search Console als vergeten goudmijn

Deze stap wordt in 9 van de 10 MKB-analyses overgeslagen, en ik vind dat zonde. Als je website al een paar maanden online staat en een beetje verkeer heeft, zit er in Google Search Console data die geen enkele tool je kan geven: de keywords waarop jouw site nu al in Google verschijnt, hoe vaak, en op welke positie.

Ga in Search Console naar Prestaties en filter op posities 8 tot 20. Dit zijn keywords waar je net onder pagina 1 hangt. Een beetje duwen (iets meer content, een interne link, een paar backlinks) en je staat ineens op positie 5, waar de clicks echt binnenkomen. Dit noem ik quick wins, en ze zijn vaak gratis. Dit is ook het deel waar de meeste ondernemers afhaken, en het is vaak de stap waar het verschil wordt gemaakt.

Exporteer deze lijst en gooi ‘m bij je hoofdlijst. Je zult verbaasd zijn welke termen erin staan waar je nooit aan gedacht had. Vaak zijn het precies de longtails waarop Google je al heeft gevonden. Voeg ze toe aan je analyse, want je hebt een flying start.

Aan het eind van deze stap heb je: een extra lijst met quick-win keywords uit je eigen GSC-data.

Stap 6: Kies 5 tot 10 keywords per pagina en zet ze in een spreadsheet

Nu ga je groeperen. Een pagina = een hoofdkeyword plus 3 tot 9 ondersteunende keywords die over hetzelfde onderwerp gaan. Voor onze hovenier: op zijn dienstenpagina “Tuinonderhoud” komen bijvoorbeeld “tuin bijhouden”, “onderhoud tuin abonnement”, “tuinonderhoud abonnement”, “hovenier maandelijks”. Allemaal varianten van hetzelfde. Voor zijn pagina “Tuinaanleg” komt een ander cluster.

Waarom 5 tot 10 per pagina? Een keyword per pagina is te weinig (onderbenutting), 30 is te veel (dan gaat je pagina over alles en niets). De sweet spot is een hoofdkeyword met een handvol semantische broertjes. Google begrijpt contextueel dan precies waar de pagina over gaat. Zorg dat je keywords kiest die relevante zoekwoorden zijn binnen jouw niche, geen termen die alleen klinken.

Zet dit in een spreadsheet met kolommen: Pagina-URL, Hoofdkeyword, Ondersteunende keywords, Volume, Intentie, Huidige positie (uit Search Console als van toepassing). Dit wordt je contentkompas voor de komende maanden.

Aan het eind van deze stap heb je: een spreadsheet met voor elke belangrijke pagina op je site een keyword-cluster.

Stap 7: Bepaal prioriteit op basis van intentie x volume x moeilijkheidsgraad

Laatste stap. Je hebt nu meer keywords dan je kunt behappen. Welke pak je eerst? Ik gebruik een simpele vuistregel: hoge intentie wint altijd, vervolgens kijk ik naar volume, en ten slotte naar hoe moeilijk het is om te ranken (de “keyword difficulty” die tools als Ubersuggest geven op een schaal van 0 tot 100).

Om die afweging visueel te maken, scoor ik elk kandidaat-keyword op vier dimensies: koopintentie, zoekvolume, haalbaarheid (hoe laag de difficulty is) en relevantie voor mijn doelgroep. Elk op een schaal van 0 tot 10. Hoe groter het totaaloppervlak op de radar, hoe aantrekkelijker het keyword.

Voor MKB geldt: begin met keywords met koopintentie, moderate volume (100 tot 1.000 per maand), en difficulty onder 30. Dat zijn haalbare winsten binnen 3 tot 6 maanden. Hoog volume, hoge difficulty (denk “hovenier”, difficulty 70+) laat je links liggen tot je autoriteit hebt opgebouwd. Dat is een lange adem en past bij een bredere zoekmachine optimalisatie-strategie.

Aan het eind van deze stap heb je: een geprioriteerde lijst met de eerste 5 tot 10 pagina’s waar je de komende maanden aan gaat werken.

De beste gratis tools voor zoekwoordenonderzoek

Er zijn veel lijstjes online met “de 27 beste keyword tools”. De meeste zijn reclame voor betaalde tools van honderden euro’s per maand. Voor MKB is dat meestal overkill. Hieronder de 6 gratis tools die voor MKB het meest nuttig zijn, inclusief een eerlijke inschatting van NL-geschiktheid. Zoekwoorden onderzoek gratis doen kan prima als je deze combineert.

Een goede analyse begint meestal bij Keyword Planner en Search Console, met Ubersuggest of AnswerThePublic als aanvulling voor extra ideeen. Een gratis zoekwoorden tool is zelden een tool op zichzelf: het is een combinatie.

Een praktijkvoorbeeld: de hovenier in Twente

Even concreet. Stel onze hovenier doet deze zeven stappen. Hij komt uit op zo’n 120 ruwe termen, die hij terugbrengt tot 8 clusters voor 8 pagina’s. Zijn belangrijkste hoofdkeyword wordt niet “hovenier Twente” (te generiek, difficulty 60+), maar “hovenier [dorp]” voor elk van de 5 grootste dorpen in zijn werkgebied. Difficulty 15-25, volume 30-80 per maand per dorp, maar koopintentie van bijna 100%.

Daarbovenop een dienstenpagina “Tuinonderhoud abonnement” (270 per maand, difficulty 22, hoge transactional intentie) en een pagina “Tuinaanleg” (590 per maand, difficulty 35, vooral commercial). Voor blogs pakt hij longtails als “kosten tuin laten aanleggen m2” en “hoe vaak moet een hovenier langskomen” (lage volumes, 20-40 per maand, maar ideaal voor autoriteitsopbouw).

Totaal: 8 pagina’s die samen ongeveer 2.500 zoekopdrachten per maand aanspreken, waarvan naar schatting 60% transactional is. Als hij op positie 3 tot 5 komt voor de helft van deze pagina’s, praat je over 150 tot 250 extra websitebezoekers per maand. Voor een eenpitter met een gemiddelde opdracht van 1.500 euro: dat hoeft niet veel conversies op te leveren om zichzelf terug te verdienen.

Hoeveel tijd kost een zoekwoordenanalyse?

Om eerlijk te zijn: deze eerste analyse kost je 4 tot 6 uur als je het voor het eerst doet en de tools nog moet leren. Reken niet op een middag koffiedrinken en klaar. Je moet echt door 60-100 keywords heen werken, intenties inschatten, data uit Search Console trekken en clusters bouwen. Pijnlijk, maar ik zou je voorliegen als ik zei dat het in een uurtje klaar is.

Het goede nieuws: daarna is onderhoud veel lichter. Eenmaal per kwartaal 1 tot 2 uur om nieuwe keywords toe te voegen die je in Search Console ziet verschijnen, seizoenspieken checken in Google Trends, en je prioriteitenlijst bijschaven. Meer niet. De eenmalige tijdsinvestering is dus fors, het onderhoud is te doen.

Zelf doen of uitbesteden?

Mijn eerlijke mening: voor veel MKB-ondernemers is de eerste zoekwoordenanalyse best zelf te doen. Je kent je vak en je klanten beter dan wie dan ook, en de stappen hierboven zijn niet rocket science. Waar het vaak misgaat is stap 4 (zoekintentie beoordelen) en stap 7 (prioriteit bepalen). Daar heb je ervaring voor nodig om echt de juiste keuzes te maken.

Wil je dit zelf blijven doen? Top, dan heb je nu alles wat je nodig hebt. Lukt het niet, of heb je simpelweg geen zin om dit elke maand bij te houden? Stuur me een bericht, dan kijken we samen of het voor jou de moeite waard is om uit te besteden.

Veelgestelde vragen